Altyapı ve kanal iksası, boru hatları, kolektörler, rögarlar ve pompa istasyonları için açılan hendek ve çukurların kenarlarının palplanş ile desteklenmesidir. Hendekler dar ve uzundur, çoğu zaman trafiğin aktığı bir yolun ya da binaların hemen yanında açılır. Kenarın göçmesi, içeride çalışan ekip için doğrudan bir tehlike, yol ve çevredeki yapılar için ise oturma riski demektir. Palplanş, hendeğin iki yanını kesintisiz bir perdeyle tutarak bu riski kontrol altına alır.
Mersin'de Kanal İksası Hangi Koşullarda Gerekir?
Mersin'in kıyıya yakın düzlükleri altyapı işlerini zorlaştıran iki özelliği bir arada barındırır: gevşek, kumlu zemin ve sığ yeraltı suyu. Akdeniz ilçesinin sahile yakın mahallelerinde, Kazanlı ve Karaduvar çevresinde, Tarsus ovasının düz arazilerinde ve Erdemli, Silifke gibi kıyı ilçelerinin alçak kesimlerinde birkaç metrelik bir hendek bile kısa sürede suyla dolabilir. Böyle zeminlerde şevli kazı hem çok geniş alan kaplar hem de su nedeniyle kararlı kalmaz.
Kent içindeki işlerde ise sorun çoğu zaman alandır. Yenişehir ve Mezitli'nin yoğun caddelerinde hendek, kaldırımın ve binaların hemen dibinde açılır. Burada hendek kenarını dar bir genişlikte, düşey olarak tutabilmek gerekir. Palplanş bu iki durumda da uygun bir çözüm sunar.
- Kanalizasyon ve yağmur suyu kolektörleri
- İçme suyu ana hatları ve sulama boru hatları
- Pompa istasyonu, terfi merkezi ve büyük rögar kazıları
- Yol, demiryolu veya dere altından geçişlerde giriş ve çıkış çukurları
- Arıtma tesislerinde hazne ve bağlantı yapıları
Uygulama Yöntemi
Uzun hendeklerde palplanş genellikle ilerleyen bir düzenle kullanılır: hendeğin bir bölümü iksalanır, boru döşenir ve geri dolgu yapılır, ardından profiller sökülüp bir sonraki bölüme taşınır. Bu sayede aynı profiller hat boyunca tekrar tekrar kullanılabilir.
- Güzergah incelemesi: Mevcut altyapı hatları, kablo ve boru geçişleri, yol trafiği ve binalara mesafe değerlendirilir.
- Çakım: Hendeğin iki yanına palplanş perdeleri çakılır.
- Kademeli kazı ve destekleme: Kazı ilerledikçe karşılıklı perdeler arasına kuşak ve destekler yerleştirilir.
- Su kontrolü: Gerekirse hendek içinde pompaj yapılır.
- Boru döşeme ve dolgu: Hat döşenir, geri dolgu sıkıştırılarak yapılır.
- Söküm ve taşıma: Profiller çekilip bir sonraki bölüme aktarılır.
Pompa istasyonu gibi daha derin ve kare ya da dikdörtgen planlı çukurlarda ise kapalı bir palplanş çevre oluşturulur ve içeride kademeli destek düzeni kurulur. Bu tip kazılar yapısal olarak bir batardoya benzer.
Dikkat Edilen Noktalar
- Mevcut altyapı: Çakım hattında kalan bir boru veya kablo hem hasar hem de iş kaybı demektir. Güzergah belgeleri ve gerekirse deneme kazısı ile kontrol edilir.
- Trafik ve yaya güvenliği: Cadde üzerindeki işlerde çalışma alanı ilgili kurumun izniyle ve uygun işaretlemeyle kapatılır.
- Destek araları: Boru boylarının hendekten indirilebilmesi için destekler arasında yeterli açıklık bırakılması planlanır.
- Titreşim: Binalara yakın kesimlerde çakım titreşimi izlenir.
Ekipman
Kanal iksasında hareket kabiliyeti önemlidir. Ekskavatöre takılan vibro çakıcılar, hendek boyunca hızlı yer değiştirebildiği için bu işlerde sıkça tercih edilir. Daha derin pompa istasyonu çukurlarında vibrasyonlu çekiçlerle farklı bir düzen kurulabilir.
Kıyı Ovası ve Kent İçi Hatlar Arasındaki Fark
Tarsus ovasındaki tarımsal alanlardan geçen bir sulama veya kolektör hattında genellikle alan sorunu yoktur, asıl mesele sudur ve yumuşak zemindir. Mezitli'den Akdeniz'e uzanan kent içi güzergahlarda ise su kadar, mevcut altyapı yoğunluğu, trafik ve binalara yakınlık da işi şekillendirir. Erdemli ve Silifke gibi kıyı ilçelerinde sahile paralel giden hatlarda kumlu zemin ve sezonluk yoğunluk birlikte düşünülür. Bu nedenle aynı çaptaki bir boru için bile iksa düzeni, destek aralıkları ve çalışma programı güzergahtan güzergaha farklılaşır. Keşif sırasında güzergahı bölümlere ayırarak her bölümün koşullarını ayrı değerlendiriyoruz.
Teklif İçin Gerekli Bilgiler
Güzergahın konumu ve toplam uzunluğu, hendek derinliği ve genişliği, boru çapı, zemin ve su bilgisi, güzergah üzerindeki trafik durumu ve iş programı teklif için temel bilgilerdir. Suyun yoğun olduğu kesimlerde su tutucu perde, derin çukurlarda derin kazı iksası sayfalarımız da fikir verebilir. Konunun yeraltı suyu boyutu için yeraltı suyu yazımıza bakabilir, keşif için bize ulaşabilirsiniz.
Mersin projeniz için keşif ve fiyat teklifi alın. Her gün 08:00-20:00 arasında arayabilir ya da WhatsApp'tan yazabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Kanal iksasında palplanş yerine hendek kutusu kullanılamaz mı?
Kuru ve kararlı zeminlerde hendek kutuları pratik olabilir. Yeraltı suyu yüksek, gevşek kumlu zeminlerde ise palplanş hem toprağı hem suyu daha iyi tuttuğu için çoğu zaman daha güvenli bir seçenektir.
Aynı profiller hat boyunca tekrar kullanılabilir mi?
Evet, uzun hatlarda profiller bir bölümde iş bitince sökülüp sonraki bölüme taşınır. Bu yöntem malzeme ihtiyacını azaltır.
Cadde üzerinde çalışma için izin gerekir mi?
Yol ve trafik düzenlemesi için ilgili kurumdan izin alınması gerekir. Bu süreç işveren tarafından yürütülür; uygulamayı izin koşullarına göre planlarız.