Derin kazı iksası, bir yapının bodrum katları veya temeli için açılan çukurun kenarlarını, kazı tamamlanıp kalıcı perdeler yapılana kadar güvenle tutan sistemdir. Mersin'de çoğu parselde şev verecek yer olmadığı için kazı doğrudan parsel sınırından aşağı iner. Bu durumda yan parseldeki binayı, yolu ve altyapıyı korumanın yolu doğru tasarlanmış ve doğru uygulanmış bir iksadan geçer. Biz bu işte palplanş, yani kilitli çelik sac kazık ile çalışıyoruz.
Mersin'de Derin Kazı İksası Neden Bu Kadar Önemli?
Mersin'in yerleşik merkezi denize paralel bir şerit halinde uzanır. Bu şeridin önemli bir kısmında yeraltı suyu sığdır ve kazı birkaç metre indiğinde suyla karşılaşmak sürpriz değildir. Yenişehir ve Mezitli'nin sahile yakın mahallelerinde, Akdeniz ilçesinin eski dokusunda ve dere ağızlarına yakın bölgelerde zemin etüdü raporlarında kum, siltli kum ve yer yer dolgu tabakaları görmek yaygındır. Bu koşullarda yalnızca toprağı tutmak yetmez, suyun kazıya girişini de sınırlamak gerekir. Palplanşın kilitli yapısı bu iki ihtiyaca aynı anda cevap verebildiği için yeraltı suyu yüksek parsellerde sık tercih edilir.
Kentsel dönüşümle yenilenen bloklarda ise başka bir sorun öne çıkar: yan yana duran, farklı dönemlerde ve farklı temel sistemleriyle yapılmış binalar. Kazı sırasında yan binanın temelinin altındaki zeminin yerinden oynamaması gerekir. Bu nedenle iksa tasarımında yalnızca kazı derinliği değil, komşu yapıların temel kotu ve durumu da dikkate alınır.
Kullandığımız İksa Düzenleri
- Konsol palplanş: Sığ ve orta derinlikteki kazılarda, perdenin yeterli gömülme boyuyla kendi kendine çalıştığı düzen. Kazı alanı tamamen açık kalır, kaba inşaat rahat ilerler.
- Kuşaklı ve destekli palplanş: Derinlik arttığında perde, yatay kuşak kirişleri ve karşılıklı destekler (payandalar) ile tutulur. Dar parsellerde karşılıklı perdeler birbirine dayanabilir.
- Ankrajlı palplanş: Kazı içinde destek istenmeyen durumlarda perde, arka taraftaki zemine yapılan ankrajlarla tutulabilir. Komşu parselin izni ve altyapı durumu belirleyicidir.
Hangi düzenin uygulanacağı statik projede belirlenir. Biz uygulama tarafında, projede öngörülen profil, boy ve destek aşamalarına sadık kalarak çalışırız; sahada projeye uymayan bir durumla karşılaşırsak projeciyle birlikte değerlendiririz.
Uygulama Süreci
- Keşif: Parsel, komşu yapılar, yol ve altyapı hatları, ekipmanın girebileceği alan yerinde incelenir.
- Proje ve zemin raporu kontrolü: Perde boyu, gömülme derinliği, su seviyesi ve kazı aşamaları netleştirilir.
- Çakım: Palplanşlar kılavuz çerçeve ile hatta ve şakülünde çakılır.
- Kademeli kazı: Kazı, projede belirlenen kotlara kadar aşamalı yapılır; destekli sistemlerde her kademede kuşak ve destekler yerleştirilir.
- İzleme: Perde üst kotunda ve komşu yapılarda yer değiştirme ölçümleri alınır.
- Söküm: Bodrum perdeleri ve döşemeler yükü devraldıktan sonra profiller sökülür.
Dikkat Edilen Noktalar
Derin kazıda en kritik konulardan biri kazı tabanının davranışıdır. Kumlu zeminde perde altından gelen su, tabanda kaynama veya kabarmaya yol açabilir. Bu risk, perdenin yeterli derinliğe indirilmesi ve gerekirse pompaj ile yönetilir. Ayrıca kazı kenarında malzeme stoklanması, iş makinesi yükleri ve yağışlı dönemde yüzey suyu da perde üzerindeki yükü artırır. Mersin'in kış yağışlarında kazı çukurunun yüzey suyundan korunması planın parçası olmalıdır.
Komşu binalara yakın çalışmalarda çakım titreşimi izlenir. Eski veya hasarlı yapılar varsa, kazı başlamadan önce mevcut durumlarının fotoğraf ve tutanakla kayıt altına alınması hem mal sahibini hem uygulayıcıyı korur.
Mersin'de İlçelere Göre Farklılıklar
Aynı il içinde bile kazı koşulları belirgin şekilde değişebilir. Sahil şeridine paralel uzanan Yenişehir ve Mezitli mahallelerinde öne çıkan konu genellikle su ve kumlu tabakalardır. Toroslar'ın kuzeye doğru yükselen kesimlerinde ise su daha derinde kalabilir ama yer yer sıkı ve taşlı tabakalar çakımı zorlaştırabilir. Tarsus'ta ova zemininde yumuşak kil ve silt tabakalarına, Erdemli ve Silifke'de ise kıyıya yakın parsellerde kum ve çakıl karışımlarına rastlanabilir. Bu farklılıklar nedeniyle bir ilçede iyi sonuç veren iksa düzenini başka bir ilçeye olduğu gibi taşımıyoruz; her parseli kendi zemin raporuyla değerlendiriyoruz.
Teklif İçin Hangi Bilgiler Gerekir?
Parselin konumu, zemin etüdü raporu, statik veya iksa projesi, kazı derinliği ve iksa yapılacak toplam çevre uzunluğu, yeraltı suyu seviyesi, komşu yapıların durumu ve planlanan başlangıç tarihi teklif için yeterli başlangıç bilgisidir. Konunun genel çerçevesi için iksa rehberimize, kıyı bandındaki kazılar için Mezitli ve Yenişehir yazımıza bakabilirsiniz. Suyun öne çıktığı parsellerde su tutucu perde çözümümüz de değerlendirilebilir. Keşif için bize ulaşın.
Mersin projeniz için keşif ve fiyat teklifi alın. Her gün 08:00-20:00 arasında arayabilir ya da WhatsApp'tan yazabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Mersin'de bodrum kazısı için iksa zorunlu mu?
Şev verilemeyen, komşu yapıya veya yola yakın kazılarda iksa gerekir. Kararı zemin etüdü ve statik proje belirler; belediye ruhsat sürecinde de iksa projesi istenebilir.
Konsol palplanş ne kadar derinliğe kadar yeterli olur?
Zemin cinsine, su seviyesine ve çevre yüklerine göre değişir. Sabit bir derinlik söylemek doğru olmaz; bu sınırı statik hesap belirler.
Yeraltı suyu yüksek parselde palplanş iksa işe yarar mı?
Evet, palplanşın kilitli yapısı suyun kazıya girişini önemli ölçüde azaltır. Perdenin geçirimsiz bir tabakaya ulaşıp ulaşmadığına göre pompaj ihtiyacı değişir.
İksa ne zaman sökülür?
Bodrum perdeleri ve döşemeler zemin itkisini taşıyacak duruma geldikten sonra, projede belirlenen sırayla sökülür.